Anemi (Kansızlık): Nedir? ve Türleri Nelerdir?

Kansızlık- Anemi Nedir ve Türleri Nelerdir?

Anemi, yani kansızlık, toplam alyuvar (KKH- kırmızı kan hücresi) sayısının azalması veya eritrositlerın içindeki hemoglobin (alyuvarın oksijen taşıyan bölümü) miktarının azalması veya her ikisinin birlikte olması sonucu oluşan bir hastalıktır. Dünya sağlık örgütü tarafından kabul edilen belli kriterler vardır. Bu kriterler erişkin erkeklerde 13 g/dL, kadınlarda 12 g/dL nin altı kabul edilir. 6 ay ile 6 yaş arası çocuklarda 11 g/dL nin, 6- 14 yaşlarda 12 g/dL nin altı anemidir.

Kansızlık Çeşitleri:
- Demir eksikliğine bağlı kansızlık
- Folik asit eksikliğine bağlı kansızlık
- B12 vitaminine bağlı kansızlık

Demir Eksikliğine Bağlı Kansızlık

En sık görülen kansızlık şekli budur. Kandaki düşük miktardaki demir oranı kanın kırmızı hücrelerinde azalma yaratır. Bu durumda eritrositler normalden daha küçük olurlar ve görevlerini tam ve başarıyla yerine getiremezler. Kan, içerdiği hücreler ve maddelerle kalpten tüm organlara pompalanan ve organların oksijen ve besin maddesi ihtiyaçlarını karşılayan bir sıvıdır. Düzenli olarak aldığımız sıvı ve besin maddeleri kana geçerek organlara dağıtılır. Soluduğumuz havada bulunan oksijen akciğerlerden kana geçerek kalbe buradan da organlara ulaştırılır.

Alyuvarların oksijen taşıyabilmeleri için hücrelerin içinde hemoglobin adı verilen proteine bağlı demir adı verilen bir madde bulunur. Biz bu maddeyi besinlerden almaktayız. Besinlerle alınan demirin fazlası farklı organlarda depolanır ve bu depolar tükendiğnde ve günlük demir alımı azaldığında alyuvarların üretiminde aksamalar yaşanır. Önlem alınmadığı taktirde de kişide demir eksikliğine bağlı kansızlık oluşur. Demir eksikliğine bağlı kansızlığın tanısı oldukça kolaydır. Yapılan bir kan sayımında hemoglobin ve hematokrit adı verilen değerlerin normalin altına inmiş olması ve alyuvarların ortalama büyüklüklerinin azalmış olduğunun gözlenmesi demir eksikliği anemisi tanısının konması için yeterlidir.



Demir Eksikliğine Bağlı Kansızlık Belirtileri Nelerdir?
- Yiyecek dışındaki şeylere istek. Örneğin: toprak, buz, kireç taşı, nişasta gibi…
- Ağız kenarında ve tırnaklarda çatlaklar, çabuk kırılan tırnaklar
- Tırnaklarda biçimsizlik: kaşık biçimi almaları gibi…
- Tahriş olmuş dil
- Cilt renginin soluklaşması
- Hızlı nabız artışı ve buna bağlı olarak kalp çarpıntıları
- Nefes darlığı
- Halsizlik ve güçsüzlük
- Üşüme
- İştahsızlık
- Uyku bozukluğu, libido azalması, saç dökülmesi
- Konsantrasyon bozukluğu, baş dönmesi, anjina pektoris, iştahsızlık, kilo kaybı

Demir Eksikliğinin Sebepleri Nelerdir?
Eksiklik fizyolojik olarak artan ihtiyacın karşılanmaması ya da kaybın artması ile ortaya çıkabilir. En sık görülen nedenler:
- Fizyolojik kan kayıpları
- Patolojik kan kayıpları
- Yetersiz kan alımı
- Gıda demirinin yetersiz emilimi
- Hamilelikte düzenli demir almama
- Vejeteryan olmak

Hangi Besinler Demir Açısından Zengindir?
Kırmızı et, karaciğer, balık, kuru üzüm, yeşil yapraklı sebzeler ve yumurta sarısı demir açısından zengin gıdalardır. Un, ekmek ve tahıllar demir ile zenginleştirilmiş olabilir.

Folik Asit Eksikliğine Bağlı Kansızlık

Folik asit çok önemli bir elementtir, kan yapımı ve DNA sentezi için gereklidir.

Vücudun yeterli kırmızı hücreleri yaratmak için folik aside ihtiyacı vardır. Folik asit olmadığı durumlarda kan hücresi üretimi azalmaya başlar. Bu durum sonunda anemi görülür. Folik asit ve B12 vitamini eksikliğinde eritrositler normalden daha büyük olur ve görevlerini yerine getiremezler.

Folik asitin emilimini ve metabolizmasını etkileyen en önemli madde alkoldür. Bu sebeple folik asit eksikliğine bağlı anemi en çok alkoliklerde görülür. Bağırsaklarındaki problemler nedeniyle yiyeceklerden besin almakta zorluk çekenler, her gün düzenli olarak ilaç alanlar, doğum kontrol ilacı alanlar da folik asit eksikliğine bağlı anemisi yaşamaktadırlar. Ayrıca keçi sütü ile beslenmekte folik asiti düşürür. Diğer nedenler bağırsak hastalıkları, ağızdan alınan doğum kontrol hapları, kanser için alınan çeşitli ilaçlar ve epilepsi.

Folik asit eksikliği anemisinin teşhisi genellikle gebelikte veya gebelik öncesi dönemde konulmaktadır. Genellikle folik asit eksikliği anemisi olan gebelerin bebekleri düşük doğum ağırlıklı doğmaktadır.

Folik Asit Eksikliğinin Nedenleri Nelerdir?

Yetersiz alım
- Fakirlik
- Pişirme hataları (uzun süre kaynatma folatın %40'ının kaybolmasına neden olur)
- Keçi sütü ile beslenme
- Malnütrüsyon
- Fenilketonüri için özel diyetle beslenme
- Prematürite
- Yiyeceklerin ısı ile sterilize edilmesi

Emilim bozukluğu
- Edinilmiş
- Nedeni belirsiz yağlı dışkılama
- İnce barsakta birden fazla divertikül bulunması
- Midenin veya ince barsağın bir kısmının cerrahi olarak çıkartılması
- İnce barsak lenfoması
- Whipple hastalığı
- Geniş etkili antibiyotik kullanılması
- Folat emilimini bozan ilaç kullanımı (epilepsi ilaçlarında difenilhidantoin veya fenobarbital, doğum kontrol hapları, alkol)

Artmış gereksinim
- Hızlı büyüme (prematürite, gebelik)
- Etkisiz alyuvar yapımı ile birlikte giden kronik hemolitik anemi (tatalemi majör)
- Malin haslalıklar (lösemi, lenfoma)
- Metabolizmanın arttığı durumlar (hipertiroidi, enfeksiyon)
- Yaygın deri hastalığı (herpes, eksfoliatif dermatit)
- Siroz

Folik asit metabolizma bozuklukları (konjenital ve edinilmiş durumlar)

Artmış atılım (kronik diyaliz, karaciğer ve kalp hastalıkları)

Folik Asit Eksikliğinin Belirtileri Nelerdir?
- İshal
- Depresyon
- Şişmiş ve kırmızı bir dil

Folik Asit Eksikliği Nasıl Tedavi Edilir?
Günde 100- 200mcg folik asit verilmesi ile tedaviye cevap alınır. Folik asit tedavisi verilmeden önce vitamin B12 eksikliği ekarte edilmelidir. Folik asite klinik ve hematolojik cevap hızlı olur. 1- 2 günde iştah düzelir ve hasta kendini iyi hisseder. 24- 48 saatte serum demiri düşer, 2- 4 günde retikülosit sayısı artar. Hemoglobin düzeyi 2- 6 haftada normale döner. 24- 48 saatte kemik iliğindeki megaloblastik değişiklikler kaybolur, lökosit ve trombosit sayısı normale döner. Folik asit genellikle yeni bir alyuvar topluluğu oluşana kadar yani birkaç ay kullanılmalıdır. Altta yatan problemin düzeltilebildiği durumlarda folik asiti hayat boyu vermeye gerek kalmaz. Diğer durumlarda örneğin kronik hemolitik aneminin veya emilim bozukluğunun varlığında folik asit uzun süre kullanılmalıdır.

B12 Vitamini Eksikliğine Bağlı Kansızlık

Sinir sistemini sağlıklı tutmak ve kırmızı kan hücreleri oluşturmak için vücudunuzun B12 vitaminine ihtiyacı vardır. Bu vitamine ayrıca folik asit almak için de ihtiyaç vardır ve bu vitamin enerji açığa çıkarılmasına yardımcı olur. Birçok çeşitli gıdadan fakat çoğunlukla et, balık ve süt ürünlerinden bağırsak yoluyla emilir. Vücutta küçük miktarlarda depolanabilir ve bunun %80'i karaciğerde depolanır. Eksiklik semptomlarının gelişmesi üç veya dört yıl sürebilir.

B12 vitamini eksikliğinde eritrositler normalden daha büyük olur ve görevlerini yerine getiremezler. B- 12 vitamininin emilimi mide de gerçekleşir. Bu emilimin gerçekleşmesi için mide B- 12 asıl faktörü denilen bir maddeyi salgılaması gerekir. Bu faktörün eksikliği bu vitaminin eksikliğine neden olur. B- 12 vitamini kırmızı kan hücrelerinin kemik iliğinden üretilmesi için gereklidir. Yetersiz miktar anemiye neden olur. Bu tarz anemi daha çok hayvan ürünleri yemeyen vejeteryanlarda ve mide rahatsızlıklarında (atrofik gastrit) görülür. Doktorunuzun istediği kan tahlili ve muayene ile teşhis konur.

B12 Vitamini Eksikliğinin Nedenleri Nelerdir?
- Mideniz yeterince intrinsik faktör üretemiyordur.
- Bağırsaklarınız yeterince B12 vitamini ememiyordur.
- B12vitamini bulunan gıdaları yeterince yemiyorsunuzdur (bu genellikle Vejeteryan diyeti uygulan kişilerde görülür)

B12 Vitamini Eksikliğinin Belirtileri Nelerdir?
- Eller ve ayaklarda ürperme
- Bacaklarda, ayaklarda ve ellerde duyu kaybı
- Sarı ve mavi renklerle ilgili olarak renk körlüğü
- Şişmiş ağrıyan ve yanan bir dil
- Kilo kaybı
- Kararmış cilt
- Düzensizlik
- Entellektüel fonksiyonların azalması
- İshal
- Depresyon
- El ve ayak parmaklarının karıncalanması
- Adet problemleri

B12 Eksikliği Nasıl Tedavi Edilir?
B12 vitamini eksikliği bir dizi vitamin enjeksiyonu ile tedavi edilir. Hidroksokobalamin olarak bilinen bir çeşit B12 vitamini her iki veya dört günde bir herhangi bir kasa enjekte edilir. Yaklaşık altı enjeksiyon verilir ve bu vücutta bir B12 vitamini deposu oluşturmak için yeterlidir. Anemi semptomları genellikle tedavi başlar başlamaz hızla düzelir. Her yıl veya daha uzun sürede bir kan testi yaptırmanız tavsiye edilebilir. Bu, aneminin başarılı bir şekilde tedavi edilip edilmediğini kontrol edecektir. Sorunların tekrar başlamasını engellemek için bir ömür boyu her üç ayda bir B12 vitamini enjeksiyonuna ihtiyaç duymak çok rastlanan bir vakadır.

Geri Ok Geri Dön


YORUM YAZ


E-postanız Yayınlanmayacaktır.

Karakter Kaldı

BU KONU HAKKINDA YAPILAN YORUMLAR

mehmet
beni aydınlattıgınız için saolun. begendim ancak bi sorum olsa e postama yollarmisiniz. eşimde kansizlik mevcut buda b 12 eksikliginden geliyor ama 4 yildan beri bas dönmeleri oluyordu simdi ise bayılmalar oluyor uykuda ayakta sebeb olabilir mi?